Sprookjesachtige Weltschmerz in de Zweedse film About endlessness

Written by Sandra van Bijsterveld

Vanaf 6 november kun je op lumiereseries.com een bijzondere Zweedse film bekijken: About Endlessness (Om det oändliga) van regisseur Roy Andersson. Dit is niet zomaar een film: het is alsof je naar een bewegend kunstwerk kijkt. Op 20 november komt hij ook uit op dvd. Hieronder vind je alvast een kleine indruk van wat je kunt verwachten.

About endlessness
“Het is al september…” (foto met dank aan Lumière)

Waar gaat About endlessness over?

About endlessness is geen film die draait om een verhaal met een begin en een eind. Het is soort mozaïek van losse taferelen uit het dagelijks leven (net als bijvoorbeeld de IJslandse film Echo). Samen schetsen ze een beeld van de mens, die het lang niet altijd makkelijk heeft. We zien allerlei groot en klein leed voorbijkomen, van een gebroken hak of een plensbui op weg naar een feestje tot een executie en een verloren oorlog. In de loop van de 76 minuten die de film lang is, zien we vooral mensen die – letterlijk en figuurlijk – hun kruis moeten dragen.

Maar er zijn ook momentjes van hoop en geluk. Een lekker slokje champagne bijvoorbeeld, voor een vrouw die daar heel erg van houdt. Of het besef dat alles energie is en dat die energie nooit verloren gaat, maar alleen van vorm verandert.

Bij die taferelen krijgen we soms een korte toelichting van de verteller. Ik heb gelezen dat de filmmaker haar heeft gebaseerd op Sjeherazade, van de Sprookjes van 1001 nacht. Voor mij persoonlijk voelde ze meer als een hogere macht, die met mededogen naar de worstelende mens kijkt.

Kijken naar een kunstwerk

Wat minstens net zo veel de aandacht trekt als wat er gebeurt, is de vormgeving van de film. De beelden zien er sprookjesachtig uit – ook al hebben ze meestal niet veel kleur. Over het algemeen zou je kunnen zeggen dat er een groot deel van de film weinig gebeurt: weinig beweging, weinig geluid. En toch… Ik keek mijn ogen uit. Er was iets aan de scenes dat me fascineerde en dat mijn aandacht naar de kleinste details trok. De stilte en het gebrek aan actie riepen ook een bepaalde spanning op: gaat er nog iets gebeuren, of is dit het?

Over Roy Andersson

Die beeldvorming is precies waar regisseur Roy Andersson (geboren in Göteborg in 1943) om bekendstaat. Zijn eerste film was een groot succes, maar zijn tweede film kreeg veel kritiek. Andersson stopte met het maken van films en ging reclamespotjes maken. Hij maakte er meer dan 200, dus elke Zweed heeft zijn werk waarschijnlijk wel gezien.

Op die manier verdiende hij genoeg geld om een eigen studio op te richten: Studio 24. Hier kan hij helemaal werken zoals hij dat wil. Hij maakt er – samen met een heel team natuurlijk – tekeningen, schilderijen, schaalmodellen en inmiddels ook 3D-computermodellen die het decor vormen voor zijn films. Alle scenes voor About endlessness zijn in de studio opgenomen, behalve die waarin krijgsgevangenen naar een kamp in Siberië lopen. Die is gefilmd in Noorwegen.

About endlessness
Foto met dank aan Lumière

Deze manier van werken zorgt voor die sprookjesachtige, dromerige sfeer in zijn films. En voor het gevoel dat je naar een kunstwerk zit te kijken, waarin elk detail zorgvuldig is neergezet. Het maakt de taferelen ook tijdloos: het ene moment denk je dat je in de jaren 60 bent terechtgekomen, het volgende moment houdt iemand zijn ov-chipkaart voor de incheckpaal. Ook lijkt de tijd soms stil te staan, of in ieder geval heel langzaam te gaan.

Door al deze ‘vervreemdende’ elementen haalde het kijken van de film mij echt even helemaal uit de drukte van alledag, zoals bijvoorbeeld een wandeling of meditatie dat ook kunnen doen. En About endlessness maakte duidelijk indruk op me, want ik droomde er ‘s nachts zelfs van. Nu, een dag later, heb ik eigenlijk alweer zin om de film nog een keer te bekijken. Roy Andersson heeft me in z’n greep, geloof ik.

Kijk About endlessness zelf

About endlessness is vanaf 6 november 2020 te streamen op lumiereseries.com en vanaf 20 november 2020 ook verkrijgbaar op dvd. Op deze website kun je nakijken of hij ook op Netflix of een ander streaming-platform te zien is.

Hier kun je alvast de trailer bekijken:

Leave a Reply

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *